NL / EN

Zoveel schrijvers, zoveel schrijfadviezen

17-11-2020 19:19

Foto door egarc2 op Foter.com / CC BY

Een paar jaar geleden hoorde ik overal het advies om vooral dóór te schrijven, in één keer naar het eind van je verhaal, en dan pas achterom kijken en zien wat er anders moet. Ik heb het geprobeerd, maandenlang: alsmaar dóór, en wanneer ik erachter kwam dat ik eerder in het verhaal iets wilde veranderen, maakte ik een aantekening en schreef verder alsof datgene al was aangepast. Het voelde steeds meer alsof ik bovenop een jenga-toren stond: elke niet uitgevoerde aanpassing was een nieuw gat in het bouwwerk, terwijl ik bovenaan maar verder bleef stapelen, hopend dat de boel niet zou instorten. Op twee derde van het geplande verhaal werd de toren te wankel om verder te gaan.

Iedere schrijver is anders. Het lijkt voor de hand liggend, maar toch heeft het me een hele tijd gekost voor ik besefte wat het betekende. Geen enkel schrijfadvies werkt voor iedereen. Zelfs als het voor 90% van alle schrijvers de beste oplossing is, kun je nog altijd bij die laatste 10% horen.

Volgens mij heeft dat alles te maken met waar je natuurlijke talenten liggen. Sommige schrijvers hebben een intuïtief gevoel voor de opbouw van een goed verhaal. Voor hen werkt het prima om het verhaal schrijvenderwijs te ‘ontdekken’, om pas na de laatste zin terug te gaan om er een meer gestroomlijnd geheel van te maken. Ik ben daarentegen een overzichtsdenker. Ik hoef niet eerst alles in klad op te schrijven om te ontdekken waar mijn verhaal over gaat: voor mij werkt het veel beter om vooraf een uitgebreide outline te maken. Ik blijf continu dat overzicht in gedachten houden en zit niet vast aan de chronologie van het verhaal, waardoor ik gemakkelijk heen en weer kan springen door de outline, of later her en der stukjes kan herschrijven. Wat ik níét moet proberen is een verhaal schrijven voordat ik voldoende overzicht heb. Er komt dan steevast een punt, meestal rond twee derde, waarop ik genoeg van het totaalplaatje zie om te weten dat al het voorgaande moet veranderen, maar nog niet genoeg om te weten hoe dan. En dat is tamelijk demotiverend.

En het gaat niet alleen om de aloude ‘plotter vs. pantser’-discussie (vooraf plannen of schrijvenderwijs ontdekken). Ik heb bijvoorbeeld persoonlijk een hekel aan vragenlijsten die moeten helpen om je personages te ‘verdiepen’ door dingen te bedenken als hun lievelingskleur en dierbaarste jeugdherinnering. Dergelijke oefeningen voelen voor mij oppervlakkig en irrelevant. Mijn personages zijn al vanaf het begin onlosmakelijk verbonden met hun verhaal en hun karakterontwikkeling, en alle verdere details komen daaruit voort. Maar ik begrijp heel goed dat dergelijke vragenlijsten voor andere schrijvers juist een ideale manier zijn om personages uit te werken en inspiratie op te doen voor het verhaal.

Ga er dus nooit vanuit dat iets dat voor een ander werkt, ook voor jou zal werken. Ook niet als die ander een beroemde, succesvolle schrijver is. Lees vooral schrijfadviezen, liefst zo veel verschillende en tegenstrijdige adviezen als je kunt vinden! Maak jezelf bewust van alle mogelijke manieren waarop schrijvers schrijven, en ga dan uitproberen wat voor jou werkt.

Vanuit dat oogpunt wil ik deze blog bijhouden. Ik ga vertellen wat er voor mij werkt en welke lessen over schrijven ik heb geleerd. Niet als universele waarheid, maar om te laten zien hoe het óók kan. Misschien dat mijn ideeën en methodes voor jou ook kunnen werken, of liever nog: dat ze je inspiratie kunnen geven om je eigen manier van schrijven te ontdekken.

Anna schrijft

Nieuwsarchief